BPA Kiki Era Kikwata Kitya Ku Kupakinga kwange?

Wali weebuuzizzaako ku bulamu bw’obuveera obukozesebwa mu kusiba emmere yo? BPA oba bisphenol A, kirungo kya kemiko ekitera okusangibwa mu bintu bingi ebikolebwa mu buveera. Mu myaka egiyise, okweraliikirira kubaddewo ku bulabe obuyinza okuva mu bulamu obuva mu kukwatibwa BPA.

Okutegeera BPA kye ki n’engeri gy’eyinza okukosaamu okulonda kwo mu kupakinga kikulu nnyo eri abaguzi n’abakola ebintu. Mu post eno, tujja kwetegereza ebintu ebikulu ebikwata ku BPA, omuli enkozesa yaayo mu bintu ebipakiddwa, ebiyinza okukwata ku bulamu, n’ebirala by’olina okulowoozaako.

BPA Kiki?

BPA eyimiridde ku ki?
BPA kitegeeza Bisphenol A. Kirungo kya kemiko ekikozesebwa mu kukola obuveera ne resin. Ekirungo kino ekikoleddwa mu butonde kimanyiddwa olw’obusobozi bwakyo okukaza n’okunyweza ebintu.

Eddagala lya BPA
BPA kirungo kya butonde. Kirina ebibinja bya phenol bibiri, ekigifuula ekitundu ku biva mu diphenylmethane. Ebintu bino biwa BPA obusobozi okukola obuveera obw’amaanyi, obugumira embeera n’ebiwujjo bya epoxy ebikola obulungi.

Enkozesa n’enkulaakulana ya BPA mu byafaayo mu kukozesebwa mu makolero
BPA yasooka kusengekebwa mu 1891 omukugu mu by’eddagala Omurusiya Aleksandr Dianin. Kyokka enkozesa yaayo mu makolero yatandika mu myaka gya 1950. BPA yasooka kukozesebwa mu kukola epoxy resins ne polycarbonate plastics. Ebintu bino byafuna okukozesebwa okunene olw’obuwangaazi bwabyo n’okutegeera obulungi. Emyaka gya 1960 we gyatuukira, BPA yafuuka ekitundu eky’omutindo mu bintu eby’enjawulo ebikozesebwa abantu.

Enkozesa eya bulijjo eya BPA

Obuveera bwa polycarbonate
Obuveera bwa polycarbonate, obukolebwa ne BPA, bumanyiddwa olw’amaanyi gabwo n’obwerufu. Obuveera buno bukozesebwa mu bintu bingi nga obucupa bw’amazzi, obuveera bw’abaana, n’ebintu ebiteekebwamu emmere. Era zikozesebwa mu kukola endabirwamu ezikuuma n’endabirwamu ezirabika.

Epoxy resins
Epoxy resins ezirimu BPA zikozesebwa nga ebizigo ebikuuma. Zitera okusangibwa nga zisibye munda mu bidomola by’emmere n’ebyokunywa. Epoxy resins zitangira okukulukuta n’obucaafu, ne kyongera ku bulamu bw’ebintu bino. Era zikozesebwa mu kusiba amannyo n’okusiiga amannyo.

Ebintu ebya bulijjo ebirimu BPA
Ebintu bingi ebya bulijjo birimu BPA olw’ebintu byayo ebikola emirimu mingi:

• Eccupa z’amazzi ag’emizannyo : Ziwangaala ate nga tezikubwa.

• Eccupa z’abaana n’ebikopo bya sippy : Mu byafaayo byakolebwa ne BPA okusobola okufuna amaanyi n’okutegeera obulungi.

• Payipu z’amazzi : Obugumu bwa BPA bugifuula ennungi nnyo mu kukola amazzi.

• Ebizigo by’amannyo : Bikozesebwa mu kujjanjaba amannyo okukuuma amannyo obutavunda.

BPA mu Buveera n’Okupakinga

Eccupa z’obuveera n’ebintu ebiteekebwamu
BPA esinga mu bintu bingi ebikolebwa mu buveera. Ebidomola by’amazzi eby’obuveera n’ebintu ebiteekebwamu emmere bitera okubaamu BPA. Eddagala lino liyamba okukuuma obulungi n’obuwangaazi bw’ebintu bino.

Ebikozesebwa mu kupakinga emmere
BPA ekozesebwa mu kusiba emmere okukakasa nti ebintu biba bikuumiddwa bulungi. Kiziyiza obucaafu n’okukuuma omutindo gw’emmere. Wabula BPA esobola okukulukuta mu mmere n’ebyokunywa, ne kireeta obulamu bwa bulabe. Okweraliikirira kuno kuleetedde eddagala eddala eritaliiko BPA okweyongera.

Okuzuula BPA mu Kupakinga

Engeri y'okutegeera obuveera obulimu BPA

Koodi n’obubonero bw’okuddamu okukola
Okutegeera koodi z’okuddamu okukola kyetaagisa nnyo okuzuula obuveera obulimu BPA. Buli kintu kya pulasitiika kiwandiikibwako ennamba y’okuddamu okukola ebintu, ebiseera ebisinga esangibwa wansi w’ekintu ekyo. Wano waliwo koodi enkulu z’olina okutunuulira:

• Ebiveera ebiwandiikiddwako koodi 1, 2, 4, 5, oba 6 : Okutwalira awamu bino bitwalibwa ng’ebitaliimu BPA. Bino osobola okubikozesa obulungi okutereka emmere n’ebyokunywa.

• Ebiveera ebiwandiikiddwako koodi 3 ne 7 : Bino biyinza okubaamu BPA okuggyako nga biwandiikiddwa bulala. Weegendereze ng’okozesa obuveera buno naddala ng’okwata ku mmere.

Okuwandiika n’okuweebwa satifikeeti ezitaliimu BPA
Abakola ebintu beeyongedde okuwandiika ku bintu byabwe nti tebiriimu BPA. Noonya ebiwandiiko oba obubonero obulaga 'BPA-free' ku kipapula. Ebiwandiiko bino biwa okukakasa nti ekintu ekyo tekirimu BPA. Ebika ebimanyiddwa bitera okussaamu amawulire agataliimu BPA ku mikutu gyabyo oba ku mpapula z’ebintu.

Amagezi ku kuzuula ebintu ebitaliimu BPA mu maduuka
Bw’oba ​​ogula ebintu, goberera amagezi gano ozuule ebintu ebitaliimu BPA:

1. Kebera koodi z’okuddamu okukola ebintu : Weewale obuveera obuwandiikiddwako koodi 3 ne 7 okuggyako nga buwandiikiddwaako nti tebulina BPA.

2. Noonya ebiwandiiko ebitaliimu BPA : Ebintu bingi bigamba mu bulambulukufu nti tebiriimu BPA.

3. Noonyereza ku kika kino : Abakola ebintu abeesigika batera okuwa ebikwata ku bintu byabwe ebitaliimu BPA ku yintaneeti mu bujjuvu.

4. Lowooza ku ngeri endala : Londa ebidomola eby’endabirwamu oba eby’ekyuma ekitali kizimbulukuse bwe kiba kisoboka, kubanga ebintu bino tebiriimu BPA.

Eby’okulabirako by’ebintu ebirimu BPA

Olukalala lw’ebintu ebiyinza okubaamu BPA
BPA mu bujjuvu lukozesebwa nnyo mu makolero ag’enjawulo olw’okuwangaala n’obulungi bwayo. Wano waliwo ebintu ebimanyiddwa ennyo ebiyinza okubaamu BPA:

• Okupakinga emmere : Emmere mu bipipa, ebidomola by’emmere mu buveera, n’obucupa bw’amazzi bitera okubaamu BPA.

• Ebintu ebikozesebwa mu bulamu n’okwewunda : Eccupa ezimu ez’ebizigo, ebidomola bya shampoo, n’ebipakiddwa mu by’okwewunda biyinza okubaamu BPA.

• Enkozesa y’amakolero : BPA ekozesebwa mu kukola payipu z’amazzi n’ebika ebimu eby’ebintu ebiziyiza amazzi.

Ebyokulabirako ebitongole okuva mu makolero ag’enjawulo

• Okupakinga emmere : Ebintu bingi eby’omu mikebe birina ebisenge bya epoxy resin ebirimu BPA. Kuno kw’ogatta ebintu nga ssupu, enva endiirwa, n’ebyokunywa.

• Obulamu n’obulungi : BPA eri mu biveera ebimu eby’ebizigo, ssabbuuni, n’ebintu ebirala ebikozesebwa mu kwerabirira.

• Okukozesebwa mu makolero : BPA ekozesebwa mu kukola ebitundu by’obuveera ebiwangaala, gamba nga payipu z’amazzi n’ebizigo ebikuuma.

Okweraliikirira kw’ebyobulamu okukwatagana ne BPA

Obulabe bw’ebyobulamu mu bulambalamba

Okulaba ensonga z‟ebyobulamu ezikwatagana n‟okukwatibwa BPA
Okukwatibwa BPA kubadde kukwatagana n‟ebizibu by‟obulamu eby‟enjawulo. Eddagala lino likoppa estrogen, ne litaataaganya emirimu gya hormone egya bulijjo. Kiyinza okukosa enkola eziwera mu mubiri, ekivaako okweraliikirira okw’amaanyi mu by’obulamu.

Engeri BPA gy’ekulukuta mu mmere n’ebyokunywa
BPA gy’esobola okukulukuta mu mmere n’ebyokunywa okuva mu bibya. Kino kitera nnyo naddala ku buveera bw’amazzi n’ebintu ebiteekebwamu emmere. Okwokya ebidomola bino kyongera okukulukuta kwa BPA. BPA bw’efuula emmere encaafu, ereetera omuntu okugimira n’okuginyiga, ekivaako obulabe obw’amaanyi eri obulamu.

Ebikosa obulamu ebitongole

Okutaataaganyizibwa kw’obusimu (okukoppa estrogen)
BPA ekola nga ekitabangula endocrine. Kikwatagana n’ebirungo ebikwata estrogen, ne kikoppa ebikolwa by’obusimu. Kino kiyinza okuvaako obusimu obutakwatagana n’okutaataaganya emirimu gy’omubiri egya bulijjo.

Okukosa okuzaala mu basajja n’abakazi
BPA okukwatibwa kikosa okuzaala mu basajja n’abakazi. Mu basajja, asobola okukkakkanya ekirungo kya ‘Testosterone’ n’okukendeeza ku mutindo gw’ensigo. Mu bakyala, BPA esobola okutaataaganya emiwendo gy’obusimu, n’ekosa omutindo gw’amagi n’okuteekebwamu. Enkyukakyuka zino ziyinza okuvaako okukendeeza ku buzaale n’ebizibu mu lubuto.

Akakwate n’omugejjo, endwadde z’omutima, ne sukaali ow’ekika eky’okubiri
BPA ebadde ekwatagana n’omugejjo n’obuzibu mu nkyukakyuka y’emmere. Kiyinza okutaataaganya engeri omubiri gye gutereezaamu obuzito n’okutereka amasavu. Okukwatibwa BPA nakyo kikwatagana n’obulabe obw’okwongera okufuna endwadde z’omutima ne sukaali ow’ekika eky’okubiri. Enkola y’eddagala lino ku miwendo gy’obusimu n’enkyukakyuka y’omubiri esobola okuvaako embeera zino.

Obulabe obuyinza okuva mu kookolo
Okunoonyereza kulaga akakwate akaliwo wakati w’okukwatibwa BPA ne kookolo omu. BPA eyinza okwongera ku bulabe bw’okufuna kookolo w’amabeere, enseke, n’enkwaso. Kiyinza okukosa okukula n’enkula y’obutoffaali, ekivaako enkyukakyuka mu kookolo.

Ebikosa enkula y’omwana ali mu lubuto n’obulamu bw’abaana
okubeera mu BPA kya bulabe nnyo eri omwana ali mu lubuto n’abaana abakula. Kiyinza okusala enseke ne kikosa enkula y’omwana ali mu lubuto. Okwolesebwa kwa BPA mu nnabaana kikwatagana n’ebizibu by’enkula n’ensonga z’ebyobulamu mu bulamu obw’oluvannyuma. Abaana abakwatibwa BPA bayinza okwolekagana n’obulabe obw’amaanyi obw’okugejja, okutaataaganyizibwa mu nkyukakyuka y’emmere, n’obutakwatagana mu busimu.

BPA mu Kupakinga Emmere n’Ebyokunywa

Lwaki BPA Ekozesebwa Mu Kupakinga Emmere

Emigaso gya BPA mu kupakinga
BPA ekozesebwa nnyo mu kupakinga emmere olw’emigaso gyayo. It provides durability and resistance to breaking , ekigifuula ennungi nnyo ku bibya ebyetaaga okugumira okukwatibwa mu ngeri enzibu. BPA era eyamba mu bulambulukufu bw’obuveera, ekintu ekikulu eri ebintu ng’obucupa bw’amazzi obw’obuveera n’ebintu ebiteekebwamu emmere.

• Obuwangaazi : BPA eyamba okukola ebiveera ebigumu ebiwangaala.

• Okuziyiza okumenya : Ebintu ebirimu BPA tebitera kwatika oba kumenya.

• Clarity : BPA eyamba ku ndabika entangaavu ey'ebintu bingi eby'obuveera.

Ebintu ebya bulijjo ebipakiddwa mu mmere ebirimu BPA
BPA bisangibwa mu bintu eby’enjawulo ebipakiddwa emmere. Mu bino mulimu:

• Emmere ey’omu bipipa : BPA ekozesebwa mu kubikka ebibbo by’ebyuma okuziyiza okukulukuta n’obucaafu.

• Ebiveera : Ebintu bingi ebitereka emmere n’obucupa bw’obuveera birimu BPA.

• Ebisenge by’amacupa : Eccupa z’abaana n’ebikopo bya sippy bitera okubaamu BPA okukakasa nti biwangaala ate nga bitangaavu.

Ebiragiro bya FDA n'Endowooza ku BPA

Okulaba amateeka ga FDA ku nkozesa ya BPA mu kupakinga
FDA yeekenneenye nnyo obukuumi bwa BPA. Bagamba nti emiwendo gya BPA eriwo kati mu bipapula by’emmere tegirina bulabe eri abaguzi. Wabula okweraliikirira ku kukwatibwa BPA naddala mu baana abawere n’abaana abato, kivuddeko enkyukakyuka mu mateeka.

Enkyukakyuka ezaakakolebwa n’okunoonyereza okugenda mu maaso
Mu 2012, ekitongole kya FDA kyawera BPA mu bidomola by’abaana n’ebikopo bya sippy olw’abaana abawere okubeera mu bulabe bw’okukwatibwa BPA. Okunoonyereza okugenda mu maaso kukyagenda mu maaso okwekenneenya obulabe obuyinza okuva mu bulamu bwa BPA. Okunoonyereza okumu kulaga nti n’okukwatibwa kwa BPA okutono kuyinza okuba okw’obulabe, ekivaako okusaba okussaawo amateeka amakakali.

Okugeraageranya amateeka mu nsi ez’enjawulo
Amawanga ag’enjawulo galina ennyikira ez’enjawulo ku nkozesa ya BPA. Wadde ng’ekitongole kya FDA kigamba nti emiwendo gya BPA egikozesebwa mu kiseera kino tegirina bulabe, omukago gwa Bulaaya gukutte enkola ey’okwegendereza ennyo, ne guwera BPA mu bidomola by’abaana n’okukendeeza ku muwendo ogukkirizibwa mu bintu ebirala ebikwatagana n’emmere. Canada erangidde nti BPA ya butwa era n’ewera okugikozesa mu bidomola by’abaana.

Enkola endala eziyinza okukozesebwa mu kifo kya BPA mu Kupakinga

Ebiveera Ebitaliimu BPA

Ebikozesebwa mu kifo kya BPA ebya bulijjo
Abakola ebintu bakoze ebidda mu kifo kya BPA okukola obuveera obutaliimu BPA. Ebikozesebwa ebirala ebitera okukozesebwa mulimu BPS (Bisphenol S) ne BPF (Bisphenol F). Ebintu bino ebikyusa bikozesebwa mu bintu eby’enjawulo okukuuma obuwangaazi nga tebiriimu BPA.

Ebirungi n’ebibi ebiri mu buveera obutaliimu BPA
Obuveera obutaliimu BPA busuubulibwa ng’ebirala ebisingako obukuumi. Ziwa emigaso egy’enjawulo egya BPA, gamba ng’amaanyi n’obwerufu. Kyokka waliwo okweraliikirira ku bulamu bwazo n’obulungi bwazo.

• Ebirungi :

• Akuuma obuwangaazi bw’ebintu n’okutegeera obulungi.

• Kikendeeza ku buzibu bw’abakozesa BPA.

• Ebizibu :

• BPS ne BPF zirina ensengekera z’eddagala ezifaanagana ne BPA.

• Obulabe obuyinza okuva mu bulamu buyinza okuba nga bukyaliwo n’ebintu bino ebikyusibwamu.

• Okunoonyereza okutono ku bulamu obw’ekiseera ekiwanvu obwa BPS ne BPF.

Okweraliikirira kw’obukuumi n’ebikozesebwa ebirala ebya BPA
Wadde ng’obuveera obutaliimu BPA ddaala mu maaso, buyinza obutaba tebulina bulabe bwonna. Okunoonyereza okuvaayo kulaga nti BPS ne BPF nazo zisobola okukoppa estrogen ne zitaataaganya emirimu gy’obusimu. Kino kivuddeko okukubaganya ebirowoozo okugenda mu maaso ku by’okwerinda byabwe.

Ebikozesebwa ebirala ebitali bya pulasitiika

Ebintu ebiteekebwamu endabirwamu Endabirwamu
ye nkola eyettanirwa ennyo etali ya buveera. Kiwangaala, kiddamu okukozesebwa era tekiriimu ddala BPA n’eddagala eddala ery’obulabe. Ebintu ebikozesebwa mu ndabirwamu birungi nnyo okutereka emmere n’ebyokunywa.

Ebintu ebikozesebwa mu kyuma ekitali kizimbulukuse
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kye kimu ku bikozesebwa ebirala ebitaliiko bulabe. Akozesebwa mu bucupa bw’amazzi, mu bidomola by’emmere, n’obucupa bw’abaana. Ekyuma ekitali kizimbulukuse kiwangaala, tekifulumya ddagala era kyangu okuyonja.

Ebintu ebivunda bbaasa n’ebiramu
Eri abo abanoonya eby’okulonda ebitali bya bulabe eri obutonde, bbaasa n’ebintu ebivunda biba birungi nnyo. Ebintu bino byeyongera okukozesebwa mu kupakinga emmere era nga biwa eky’okuddako ekiwangaala mu kifo ky’obuveera. Tezirina bulabe eri emmere era ziyamba okukendeeza ku butonde bw’ensi.

Amagezi ku kukendeeza ku BPA Exposure

Amagezi ag’omugaso eri abaguzi
Abaguzi basobola okukola emitendera egiwerako okukendeeza ku kukwatibwa BPA:

• Weewale okubugumya obuveera : BPA efuluma nnyo ng’obuveera bubuguma. Kozesa endabirwamu oba ekyuma ekitali kizimbulukuse ku mmere n’ebyokunywa ebyokya.

• Kebera koodi z’okuddamu okukola : Londa ebintu ebiwandiikiddwako koodi z’okuddamu okukola ebintu 1, 2, 4, 5, oba 6.

• Londa ebintu ebitaliimu BPA : Noonya ebiwandiiko ebiraga nti tebiriimu BPA ku bidomola by’emmere n’obucupa bw’amazzi.

Ebiteeso ku kulonda okupakinga okutali kwa bulabe
Okwongera okukendeeza ku BPA, lowooza ku ngeri zino ez’okupakinga ezisinga okuba ez’obukuumi:

• Eccupa z’amazzi ez’endabirwamu oba ez’ekyuma ekitali kizimbulukuse : Zino teziriimu BPA era tezifulumya ddagala.

• Obuveera obutaliimu BPA : Bw’oba ​​olonze obuveera, kakasa nti buwandiikiddwako nti tebulina BPA.

• Kozesa ebirala : Londa bbaasa oba ebintu ebivunda ebiramu okupakinga nga bibaawo.

Okusalawo mu ngeri ey’amagezi ku ngeri y’okupakinga kiyinza okukendeeza ennyo ku BPA n’eddagala eddala ery’obulabe. Bw’olonda eby’okulya ebitali bya BPA n’ebitali bya buveera, osobola okukakasa nti emmere etereka bulungi n’okuyamba okubeera n’obulamu obulungi.

Okubumbako

Mu kiwandiiko kino, twanoonyereza ku BPA kye ki n’engeri gye kikwata ku kupakinga. Twateesa ku nkozesa ya BPA mu buveera ne resin, obulabe bwayo eri obulamu, n’ebintu ebya bulijjo ebirimu BPA. Twatunuulira n’amateeka ga FDA n’ebirala ebisingako obukuumi nga obuveera obutaliimu BPA, endabirwamu, n’ekyuma ekitali kizimbulukuse.

Okutegeera BPA kiyamba abaguzi okusalawo mu ngeri entuufu ku kupakinga. Okulonda enkola ezitaliimu BPA era eziwangaala kiyinza okukendeeza ku bulabe eri obulamu n‟okukosebwa obutonde bw‟ensi.

U-nuo Packaging’s byonna ebipakiddwa mu buveera bikolebwa nga bakozesa obuveera obutaliimu BPA.